KOBİ’ler İçin Sunucu Bakım Kontrol Listesi

Küçük ve orta ölçekli işletmelerde sunucu sorunlarının çoğu bir anda ortaya çıkmaz. Dolmakta olan bir disk, haftalardır uyarı veren bir RAID dizisi, süresi dolmak üzere olan bir sertifika ya da sessizce başarısız olan bir yedekleme işi, fark edilene kadar birikir. Sorun görünür hale geldiğinde ise genellikle iş durmuştur.

Düzenli bakımın amacı tam olarak budur: Küçük işaretleri, büyük kesintilere dönüşmeden yakalamak.

Bu yazıda, KOBİ ölçeğindeki Windows Server tabanlı altyapılar için uygulanabilir bir bakım kontrol listesini günlük, haftalık, aylık ve dönemsel adımlar halinde ele alıyoruz.

Neden bir kontrol listesi?

Bakım, kişilere bağlı kaldığında aksar. Yoğun bir haftada atlanan kontroller, bir sonraki haftaya da taşınmaz; zamanla hiç yapılmaz hale gelir.

Yazılı bir kontrol listesi üç şey sağlar: Her kontrolün aynı şekilde yapılmasını, kimin neyi ne zaman kontrol ettiğinin bilinmesini ve sorumlu kişi değiştiğinde sürecin kesintisiz devam etmesini.

İyi bir kontrol listesi uzun olmak zorunda değildir. Önemli olan, işletmenin gerçekten kritik olan sistemlerini kapsaması ve düzenli uygulanmasıdır.

Günlük kontroller

Günlük kontroller birkaç dakika sürmelidir. Amaç derinlemesine analiz değil, olağan dışı bir durumu erken görmektir.

• Gece çalışan yedekleme işlerinin sonucu: başarılı, uyarılı veya başarısız.
• Sistem ve veri disklerindeki boş alan.
• Kritik servislerin çalışır durumda olması: dosya paylaşımı, veritabanı, uygulama servisleri.
• Donanım yönetim arayüzlerinden gelen uyarılar: disk, RAID, güç kaynağı, fan ve sıcaklık.

Disk alanı, en sık gözden kaçan ama en kolay izlenebilen göstergelerden biridir. Aşağıdaki komut, sunucudaki birimlerin doluluk oranını hızlıca gösterir:

Get-Volume | Where-Object DriveLetter |
    Select-Object DriveLetter, FileSystemLabel,
        @{Name='BoyutGB'; Expression={[math]::Round($_.Size / 1GB, 1)}},
        @{Name='BosGB';   Expression={[math]::Round($_.SizeRemaining / 1GB, 1)}},
        @{Name='BosYuzde';Expression={[math]::Round($_.SizeRemaining / $_.Size * 100, 0)}} |
    Format-Table -AutoSize

Haftalık kontroller

Haftalık kontroller, günlük bakışta görünmeyen tekrarlayan sorunları ortaya çıkarır.

Olay günlükleri

Windows olay günlüklerindeki hata kayıtları, çoğu zaman bir arızanın ilk işaretidir. Son yedi günün sistem hatalarını kaynağa göre gruplamak, tekrar eden sorunları görmeyi kolaylaştırır:

Get-WinEvent -FilterHashtable @{LogName='System'; Level=2; StartTime=(Get-Date).AddDays(-7)} |
    Group-Object ProviderName | Sort-Object Count -Descending |
    Select-Object Count, Name -First 15

Güvenlik ve kapasite

• Uç nokta koruma (antivirüs veya EDR) ajanlarının güncel ve aktif olması.
• Başarısız oturum açma denemelerinde olağan dışı artış.
• Disk, bellek ve işlemci kullanımında haftalık eğilim.
• Yedekleme deposunun doluluk oranı.

Aylık kontroller

Aylık bakım, planlı değişikliklerin ve daha kapsamlı testlerin yapıldığı adımdır.

Güncellemeleri planlı uygulamak

Microsoft, güvenlik güncellemelerini düzenli olarak her ayın ikinci salı günü yayımlar. Güncellemelerin rastgele zamanlarda değil, belirlenmiş bir bakım penceresinde uygulanması gerekir.

Mümkünse güncellemeler önce kritik olmayan bir sunucuda veya test ortamında denenmeli, ardından üretim sistemlerine alınmalıdır. Uygulama sunucuları, ERP ve muhasebe yazılımları gibi sistemlerde üretici uyumluluğu da kontrol edilmelidir.

Active Directory sağlık kontrolü

Etki alanı denetleyicilerinin sağlıklı çalışması, kullanıcı oturumlarından dosya paylaşımlarına kadar her şeyi etkiler. Aylık olarak temel sağlık ve replikasyon kontrolleri yapılmalıdır:

dcdiag /q
repadmin /replsummary

dcdiag /q yalnızca hataları listeler; çıktının boş olması iyi bir işarettir. Birden fazla etki alanı denetleyicisi olan yapılarda repadmin /replsummary ile replikasyon hataları da kontrol edilmelidir.

Diğer aylık adımlar

• En az bir kritik sistem için geri yükleme testi.
• SSL/TLS sertifikalarının bitiş tarihlerinin kontrolü.
• Kullanılmayan kullanıcı ve bilgisayar hesaplarının gözden geçirilmesi.
• Yönetici yetkisine sahip hesapların listesinin kontrolü.

Üç aylık ve yıllık kontroller

Bazı kontroller sık yapılmaz ama atlandığında etkisi büyük olur.

• Sunucu firmware, BIOS ve donanım yönetim kartı (iDRAC, iLO ve benzeri) güncellemeleri.
• Kesintisiz güç kaynağı (UPS) testi ve batarya durumu.
• Donanım garanti ve üretici destek sürelerinin takibi.
• İşletim sistemi ve yazılımların destek bitiş tarihleri.
• Kapasite planlaması: önümüzdeki 12 ayın disk, bellek ve lisans ihtiyacı.
• Felaket kurtarma planının ve iletişim listesinin güncellenmesi.

Özet bakım takvimi

Bakımı kayıt altına almak

Yapılan her kontrolün sonucu kısa da olsa kayıt altına alınmalıdır: Ne kontrol edildi, ne bulundu, hangi işlem yapıldı ve kim yaptı?

Bu kayıtlar hem bir sorun çıktığında geriye dönük inceleme yapmayı kolaylaştırır hem de altyapının zaman içindeki durumunu görünür kılar. Basit bir paylaşımlı tablo bile, hiç kayıt tutulmamasından çok daha değerlidir.

Sonuç

Sunucu bakımı, büyük projeler kadar dikkat çekmez; ancak işletmenin her gün sorunsuz çalışmasını sağlayan şey çoğu zaman bu düzenli ve sessiz çalışmadır.

Günlük birkaç dakikalık kontroller, aylık planlı güncellemeler ve dönemsel gözden geçirmeler, beklenmedik kesintilerin önemli bir kısmını önler.

Eretek Bilgi Sistemleri olarak KOBİ’lerin sunucu altyapılarında periyodik bakım, izleme ve güncelleme süreçlerini planlı ve kayıt altında yürütülebilir hale getiriyoruz.